نوشته‌ها

ساخت تراریوم یا باغ شیشه ای بسیار ساده است.

تراریوم یا باغ شیشه ‌ای محفظه‌ای شیشه ایست که هم به صورت در بسته و هم در باز وجود دارد و برای نگهداری از گل و گیاهان زینتی استفاده می‌شود.

نگهداری از باغ شیشه‌ای یا تراریوم بسیار ساده بوده و به نگهداری کمی نیاز دارد و از آن می‌توانید در خانه و محل کار خود استفاده نمایید.

تراریوم برای کسانی که علاقه به گل و گیاه دارند اما حوصله نگهداری و آبیاری به آن را ندارند و یا در نگهداری و آبیاری گیاهان فراموشکار هستند و یا جزو افرادی هستند که با اصول باغبانی به صورت کامل آشنا نیستند، می‌تواند گزینه بسیار مناسبی باشد.

شما می‌توانید این گلخانه مینیاتوری زیبا و کوچک را خودتان با دستان خودتان درست کرده و از نگهداری از آن لذت ببرید و یا به عنوان هدیه به دوستان و عزیزانتان داده تا هر وقت به آن نگاه می‌کنند به یاد شما بیفتند.

چگونه ساخت تراریوم یا باغ شیشه ای را شروع کنیم؟

باید در نظر داشته باشید که ساخت تراریوم با کاشت گل درون یک گلدان و یا باغچه تفاوت دارد.

تراریوم محیطی بسته یا نیمه بسته است و نمی‌توان از هر گیاهی استفاده نمود. اندازه گیاهانی که در تراریوم استفاده می‌شود نیز اهمیت دارد.

اندازه گیاهان باید کوچک باشد و بسته به اندازه ظرفی که انتخاب می‌کنید باید تعداد گیاهان خود را انتخاب نمایید.

علاوه بر اندازه گیاه، نوع گیاهی که انتخاب می‌کنید هم اهمیت دارد زیرا باید دقت نمایید نیازهای آبی و غذایی آنها نزدیک به هم باشد و بتوانند در کنار یکدیگر رشد کنند و در کنار هم بودن آنها مشکلاتی را برای یکدیگر ایجاد نکند و با هم سازگار باشند.

مثلا استفاده از کاکتوس در کنار گیاهانی مانند گل سنگ و سرخس که نیاز آبی و رطوبتی بیشتری دارند اشتباه بوده و موجب از بین رفتن کاکتوس می‌شود.

محل قرارگیری تراریوم یا باغ شیشه ای:

بعد از اینکه گیاهانی را که می‌خواهید در تراریوم استفاده نمایید را انتخاب نمودید می‌توانید محل نگهداری تراریوم را نیز انتخاب نمایید.

اگر گیاهان انتخابی شما نور پسند باشند محل قرار گیری باید جایی پر نور بوده و اگر گیاهان سایه پسند باشند محل قرار گیری را نباید در محیطی با نور مستقیم قرار داد.

برای ساخت تراریوم به چه وسایلی نیاز است:

ظرف شیشه‌ای، صابون، شن و سنگ ریزه، خاک، زغال، سنگ تزئینی، لایه خزه، گیاه مورد علاقه

چند نمونه از گیاهانی که می‌توانید در ساخت تراریوم استفاده نمایید:

پتوس، عشقه، فیتونیا، هیپوئستس، سرخس، بگونیا، سانسوریا، برگ بیدی، انواع ساکولنت‌ها و کاکتوس‌ها و گل‌های گوشتی و …

ساخت تراریوم:

اولین قدم در ساخت تراریوم انتخاب ظرف مناسب است. ظرفی که انتخاب می‌کنیم باید از جنس شیشه‌ای بوده که می‌توانید از ظرف مربا یا تنگ ماهی، شیشه لامپ و یا هر ظرفی دیگر استفاده نمایید.

البته توجه نمایید که دهانه ظرف زیاد باریک نباشد زیرا انجام کار برای شما سخت خواهد شد.

بعد از اینکه ظرف را انتخاب نمودید باید آن را با آب گرم و صابون به خوبی بشویید و خوب خشک نمایید تا آلودگی در ظرف نماند که در محیط پخش شود.

 

در این مرحله باید گیاهانی که می‌خواهید در تراریوم کشت نمایید را انتخاب کنید.

گیاهان را با توجه به مطالبی که در بالا اشاره شد و نیاز آبی و نوری که دارند انتخاب نمایید تا در کنار یکدیگر بتوانند رشد خوبی داشته باشند.

گیاهانی که درون تراریوم قرار می‌دهید یا باید آپارتمانی باشند و یا از نوع کاکتوس. گیاهان آپارتمانی خاکی غنی‌تر و رطوبت و غبار پاشی بیشتری نیاز دارند تا شادابی خود را حفظ نمایند.

اگر این دسته گیاهان را انتخاب می‌نمایید باید حوصله رسیدگی به آنها را نیز داشته باشید زیرا این گیاهان به رسیدگی نیاز دارند.

اما دسته‌ای دیگر از گیاهان، کاکتوس‌ها هستند که نیاز بسیار کمی به رطوبت و آب داشته و مناسب افراد بی‌حوصله است.

لایه‌ها را به ترتیب زیر درون ظرف انتخابی بریزید و بعد از هر اضافه نمودن لایه را صاف نمایید.

ابتدا یک لایه حدود ۲ سانتی شن و سنگ‌ریزه به عنوان زهکش در کف ظرف بریزید. می‌توانید برای زهکشی بهتر یک لایه نازک خزه و یا زغال چوب را روی شن بریزید.

زغال، هوای داخل تراریوم را تمیز نگه داشته و در انواع باغهای شیشه‌ای که درب ظرف بسته است ضروری می‌باشد. بجای شن می‌توانید از پوکه معدنی نیز استفاده نمایید.

به اندازه یک چهارم ظرف را از خاک گلکاری پر نمایید. اگر گیاهان آپارتمانی و گیاهان شاخ و برگدار را در تراریوم استفاده می‌کنید یک قسمت پیت ماس و یک قسمت پرلیت؛ و اگر می‌خواهید داخل باغ شیشه‌ای شما کاکتوس باشد از یک قسمت خاک و یک قسمت شن استفاده نمایید.

همچنین شما می‌توانید برای بستر خاکی تراریوم از خاک‌های آماده کاشت و یا خاک مخصوص کاکتوس استفاده نمایید.

گیاهانی که انتخاب کردید را از خاک خارج کرده و به آرامی خاک ریشه را کمی تکان داده، ریشه‌ها را مرتب کرده، داخل خاک یک گودی کوچک ایجاد کرده و گیاه را درون آن قرار داده و گودی را پر نمایید.

گیاهان را قبل از قرار دادن درون باغ به خوبی بررسی نمایید تا بیماری و یا آفتی نداشته باشند.

نکاتی در مورد نگهداری از تراریوم:

آبیاری تراریوم معمولا خیلی کم بوده و بیشتر به صورت آبپاش آبیاری انجام می‌گیرد. آبیاری زیاد باعث تجمع حشرات می‌گردد؛ به همین خاطر فقط هفته‌ای سه بار آبیاری کفایت می‌کند.

چند روز تا چند هقته زمان لازم است تا گیاهانی که کاشته‌اید در باغ شما مستقر شوند.

در طول این مدت ممکن است بر روی برخی گیاهان علایم پوسیدگی و یا بیماری ظاهر شود که باید آنها را به سرعت خارج نمایید.

پوسیدگی گیاه به دلیل رطوبت بالای داخل باغ شیشه‌ای شماست. اگر ظرف شما دربسته است، درب را باز کنید تا محیط کمی خشک شود.

آبیاری بیش از حد، به اندازه‌ای که آب را در کف باغ مشاهده کنید اشتباه بوده و موجب پوسیده شدن ریشه‌های شما می‌شود.

فقط زمانی که کناره‌های تراریوم شما خشک شد مقدار کمی آب به آن اضافه نمایید.

تراریوم نباید در معرض نور مستقیم خورشید قرار گیرد، زیرا همیشه داخل باغ شیشه‌ای چند درجه گرمتر از بیرون بوده و نور مستقیم باعث بالا رفتن حرارت داخل باغ شده و گیاهان شما را می‌سوزانند.

برای باغ شیشه‌ای هفته‌ای یکبار و یا هر دو هفته یکبار آبیاری انجام دهید و باقی روزها را در صورت نیاز به رطوبت غبارپاشی کنید.

بخش های اصلی گیاه ونوس

  1.  بخش صاف و پهن و به نوعی برگ مانند به نام ریشه ک قابلیت انجام فوتوسنتز را دارد و از زمین رشد می کند.
  2.   بخش دوم مربوط به قسمتی است که مکانیزم شکار را برعهده دارد که برگ های تیغه دار یا دهانه و یا لامینا نامیده می شود. و از دو قسمت نرم دندانه دار تشکیل شده و این دو قسمت توسط یک رگه به هم متصل شده اند.

هر تله معمولا بین دو تا پنج سنسور مویی شکل جهت به دام افتادن حشرات دارد که تعداد متوسط و نرمال آن سه تا است و همچنین در لبه های هر تله دندانه هایی وجود دارد که هنگام به دام افتادن حشره و بسته شدن دهانه روی هم قرار می گیرند.
قسمت پایه گیاه و قسمت دهانه دندانه دار توسط قسمتی با عنوان ساق برگ به هم متصل شده اند.

گیاه ونوس

دلیل داشتن حالت تله و گوشت خوار بودن این نوع گیاه این است که خاکی که این گیاه درآن رشد می کند فاقد برخی از مواد مغذی مهم و ضروری می باشد و یا درصورت دارا بودن، مقدار این مواد بسیار کم است. خاکی که این گیاه درون آن ریشه میکند باید دارای میزان نیتروژن ضعیف و اسیدی  باشد. که این کمبود نیتروژن گیاه را با مشکل کمبود تولید پروتئین مواجه می کند و بنابراین قضیه رشد و نمو گیاه مختل خواهد شد. پس گیاه به صورت مستقل پروتئین و نیتروژن مورد نیاز خود را با به دام انداختن حشرات و هضم آن ها تامین می کند. هر حشره ای که در دام تله های گیاه گوشت خوار ونوس قرارمی گیرد به منزله یک مقدار کمی از کود برای این گیاه است و باعث می شود که مقادیر کمی از مواد مغذی برای رشد و نمو خود را تامین کند.

 نحوه به دام انداختن قربانی ها توسط گیاه گوشت خوار ونوس

در بخش فوقانی دام یعنی در هر دو طرف دهانه گیاه ونوس، آنتوسیانین وجود دارد که شامل رنگدانه های کوچکی هستند که بر روی سطح دام قرمز یا بنفش دیده می شوند. این رنگ آمیزی در اکثر موارد دلیل کشش اکثر حشرات به دهانه گیاه است. با این حال، گیاه مایع لزجی مانندی را ترشح می کند که یک نوع پروتئین است. بنابراین هنگامی که حشره بر روی دهانه قرارمی گیرد، و شروع به حرکت روی سطح آن می کند با این ترشحات چسبنده مواجه می شود و سپس گیاه به حالت ناگهانی دهانه خود را می بندد و حشره را شکارمی کند.

 مکانیزم شکار و روند هضم

در حالت کلی فرایند شکار را می توان به چهار مرحله متمایز تقسیم کرد:

  1.  ضربه محکم و ناگهانی
  2. مرحله فشرده سازی
  3. تجزیه ی دام و هضم آن
  4.  مرحله باز شدن مجدد

 ضربه محکم و ناگهانی

سنسورهای مویی شکل درون دهانه دندانه دار گیاه ونوس شاخص هایی هستند که گیاه را متوجه حضور طعمه می کند. اگر حداقل دو سنسور به میزان متوسط یا یک قلاب به میزان زیاد در یک بازه زمانی بسیار کوتاه(حدودا 30 ثانیه) چیزی را حس یا لمس کند، طعمه در ظرف یک دهم ثانیه شکار خواهد شد.
مقدار زمانی که طول می کشد تا دهانه بسته شود به شدت به دما، نور، سلامت گیاه و سایر عوامل بستگی دارد. اما یک تله سالم در شرایط گرم بسیار سریع بسته می شود. گیاه ونوس یک مکانیسم تله ای فعال است که یکی از سریع ترین ها در قلمرو گیاهی است. جزئیات و روند این فرایند در واقع بسیار پیچیده است و هنوز هم در این زمینه تحقیقاتی در حال انجام است تا دقیقا مشخص شود که چگونه این فرآیند رخ می دهد. برخی از ایده ها می گویند که این فرایند به خاطر رشد سریع سلولی است تا تله بسته شود. تحقیقات انجام شده اخیر در سال 2005 در دانشگاه هاروارد نشان می دهد که عملکرد گیاه ونوس بر روی یک فرایند بیوشیمیایی و ارتجاعی استوار است و هنگامی که سنسورهای مویی لمس می شوند، گیاه به ناگهان دهانه خود را می بندد.

 مرحله فشرده سازی

اگر ضربه محرک اولیه تله در گرفتن طعمه موفق باشد، سپس تله فاز سفت شدن را آغاز می کند. این مرحله بسته شدن تله حدود سی دقیقه طول می کشد. شکار در داخل تله مقاومت می کند و قلاب های مویی داخل دهانه این حرکات و مقاومت طعمه را حس و لمس می کنند، در این حالت گیاه متوجه زنده بودن طعمه شده و به قربانی کردن ادامه می دهد. اگر شکار به اندازه کافی کوچک باشد، می تواند ازمیان دندانه های تله عبور کرده و فرار کند. این امر نشان می دهد طعمه ای که برای تغذیه انتخاب شده در مقابل انرژی مصرفی برای هضم وعده غذایی ارزشمند نیست.

گیاه حشره خوار ونوس با یک وعده غذایی !

اگر هنگام شکار ناموفق یا عکس العمل دهانه توسط چند قطره باران و یا چوب و…  دهانه کاملا بسته شود فاز فشرده سازی رخ نخواهد داد. دراین هنگام تله به آرامی شروع به باز شدن می کند و باید ظرف یک یا دو روز دوباره به طور کامل باز شود. اگر باز و بسته شدن گیاه در این حالت طولانی شود  گیاه سیاه شده و می میرد.

نکته: قابل ذکر است که درصورت نمردن گیاه در این حالت سرعت بسته شدن دهانه در دفعات و شکارهای بعدی مقداری کاهش می یابد.

تجزیه ی دام و هضم آن

اگر عمل شکار با موفقیت انجام شد و طعمه فرار نکرد، تله فاز پایانی یعنی عمل هضم را آغاز می کند. در طول این مرحله، دندان های تله به سمت هم حرکت می کنند به گونه ای که در بین هم قرار بگیرند و فاصله ای بین آن ها نباشند. لبه نرم زیر دندان ها در هر دو طرف تله به شدت به هم فشار می آورند و اصطلاحا حالت مهر و موم می گیرند. در این زمان آنزیم های گوارشی آزاد می شوند، حشرات در این آنزیم ها غرق شده و روند هضم شروع می شود.

گیاه درفاز پایانی و هضم

این روند به مدت 5 تا 12 روز آینده در حالی که تله حالت بسته دارد، ادامه خواهد یافت. تله در طی این مدت، آنزیم های گوارشی را ترشح خواهد کرد که بافت نرم حشرات را متلاشی می کند و مواد مغذی موجود در آن جذب می شوند.

مقدار زمان لازم برای تکمیل فرایند هضم به موارد زیر بستگی دارد:

  • اندازه حشره
  • سن گیاه
  •  دما

مدت زمان هضم حشرات بزرگ تر طولانی تر خواهد بود. همچنین تله های مسن تر، آنزیم ها را کند تر ترشح می کنند و در محیط گرم تر روند هضم سریع تر انجام می پذیرد. آنزیم های گوارشی علاوه بر متلاشی کردن بافت های نرم و تبدیل کردن آن ها به قطعات کوچک، باکتری هایی که به طور تصادفی هنگام شکار به دهانه تله وارد شده اند را نیز از بین می برند.

در حالت ایده آل یک حشره باید حدود یک سوم اندازه تله باشد. اگر حشره بیش از حد بزرگ باشد یا اگر بخشی از آن از دهانه آویزان شود، باعث خلل در روند مهر و موم شدن آن می شود و منجر به مرگ تله خواهد شد. این تله سیاه شده و می میرد و از قسمت پایه جدا می شود. پایه گیاه که باقی می ماند، همچنان برای انجام فتوسنتز برای این گیاه فعالیت می کند، اما متاسفانه این پایه دیگر قادر به زایش قسمت تله نیست!

مرحله باز شدن مجدد

پس از اتمام روند هضم، ترشحات گوارشی مجددا جذب گیاه می شوند. این نشان می دهد که تله در حال باز شدن مجدد است. پسمانده حشره یا از طریق باران شسته می شود یا وزش باد آن را از گیاه جدا می کند و یا باعث جذب قربانی بعدی می شود.
اغلب عنکبوت ها و مورچه ها توسط حشرات مرده جذب شده و وعده غذایی دوم تله می شوند. سپس تله کار خود را متوقف خواهد کرد.

زیستگاه و محدوده طبیعی

اگرچه گیاه حشره خوار ونوس در بسیاری از نقاط مختلف جهان معروف شده است اما محدوده اصلی و بومی آن بسیار کوچک است. گیاه ونوس در ابتدا تنها در شعاع 100 مایلی از شهر ویلمینگتون (Wilmington) کارولینای شمالی یافت شده بود.

تاریخچه و نامگذاری

Dionaea  یک جنس مونوتایپیک است. به این معنی که تنها یک گونه از جنس Dionaea وجود دارد و نام لاتین برای این گیاه است اما این گیاه به طور معمول با نام Venus Fly Trap شناخته می شود. حال این سوال پیش  می آید که عبارت Dionaea muscipula  چطور در زبان انگلیسی آمد؟ همچنین، چرا نام عمومی گیاه Venus Fly Trap شد؟!

 ریشه های نام های Dionaea muscipula و Venus Fly Trap

اولین بار واژه flytrap Venus توسط آرتور دوبس (فرماندار استعمار انگلیس کارولینای شمالی از 1754 تا 1765) در داخل نامه ارسالی به Peter Colleinson (گیاه شناس انگلیسی) آمد.

عنوان دیگر Dionaea muscipula می باشد. واژه Dionaea (دختر Dione) به خاطر الهام از الهه یونانی عشق و زیبایی برگزیده شده و بخش دوم نام “muscipula” هم معادل لاتین منتخب می باشد.
در هرحال امروزه نام Venus Fly Trap برای این گیاه عمومی تر است.