نوشته‌ها

اگر به کار پرورش گل و گیاه یا محصولات کشاروزی مشغول باشید ممکن است متوجه مواد سفید رنگ پنبه ای یا کفی در گیاهان شده باشید. این مواد سفید رنگ کپک مخاطی یا لجن ( Slime Mold ) نام دارد. جالب است بدانید در حقیقت کپک مخاطی واقعا قارچ یا کپک نیست و حیوان یا گیاه نیز به شمار نمی آید. کپک مخاطی خود یک گروهی جداگانه است که بیش از 700 گونه دارد.

کپک مخاطی در محیطهای گرم و مرطوب متداول است اما شکل ظاهری آن از منطقه ای به منطقه دیگر متفاوت است. کپک مخاطی به محیط یا به گیاهان شما آسیبی وارد نمیکند بنابراین در واقع نیازی به مبارزه با آن نیست. این ارگانیسم بد شکل در عمل ممکن است با خوردن موجودات آسیب زا و باکتریهایی که ممکن است برای آنها زیان بخش باشند، برای گیاهان مفید هم باشد.

کپک مخاطی چیست؟

ارگانیسم کپک مخاطی بسیار شبیه به قارچ بوده و همانند آن تولید مثل و زندگی میکند. این ارگانیسم قادر است خود را تا حدی حرکت داده و جا به جا شود. این حقیقت باعث میشود بسیاری تصور کنند کپک مخاطی یا یک قارچ یا حیوان است اما چنین نیست.

این ارگانیسم رطوبت را از هوا و مواد مغذی را از چیزی که روی آن رشد میکند به دست می آورد ولی گیاه به حساب نمی آید. کپک مخاطی در جنس Fuligo قرار گرفته و ارگانیسم تک سلولی نخستین است که با هاگ تولید مثل میکند. یکی از جالب ترین ویژگیهای کپک مخاطی شکل متفاوتشان است که از هر گونه دسته بندی گیاهی و حیوانی متمایز است.

ویژگیهای کپک مخاطی

کپک مخاطی رنگهای متنوعی دارد اما اکثر انواع خال خالی آنها نارنجی تا زرد بوده و شبیه به استفراغ سگ هستند. قطر محدوده این کپک میتواند به 60 سانتیمتر برسد و در سبزیجات مرطوب و در حال فساد تشکیل میشود. معمولا کپک مخاطی را در مالچ روی خاک یا دسته های قطور علف و کاه میتوانید ببینید.

این موجود از سبزیها تغذیه میکند و در وضعیتی به نام پلاسمودیوم رشد میکند. کپک مخاطی پلاسمودیوم تا زمانی که محیط مرطوب باشد زندگی میکند و هنگامی که خشک میشود به هاگ تبدیل میگردد. در نهایت بقایای آن به صورت پوسته های خشک روی میزبان باقی می ماند.

کپک مخاطی خطرناک نیست اما در چمن وجود توده بزرگی از این کپک باعث زرد شدن چمن میشود چرا که مانع از رسیدن نور خورشید به گیاه میشود. پس از این که کپک به هاگ تبدیل شد چمن بهبود می یابد.

روشهای مبارزه با کپک مخاطی

تردیدی وجود ندارد که وجود کپک مخاطی فضای سبز را زشت و بدمنظر میکند. هر چیزی که خیلی شبیه به استفراغ سگ باشد شکل ناخوشایندی ایجاد میکند. با این حال از آنجا که کپک مخاطی در لایه مالچ روی خاک یا نواحی دیگر ضرری ایجاد نمیکند، ضرورتی ندارد با آن مبارزه کنید. به همین علت ارزش ندارد برای کنترل کپک مخاطی از مواد شیمیایی استفاده کنید. مواد شیمیایی معدودی وجود دارند که این موجود را برای همیشه از بین ببرند. از طرفی استفاده از مواد سمی برای موجودات دیگری که در آن نواحی زندگی میکنند مضر است.

بنابراین برای مقابله با کپک مخاطی ساده ترین راه این است که بگذارید آن ناحیه خشک شود چون این کپک تا زمانی زنده می ماند که رطوبت کافی در پیرامون آن وجود داشته باشد. مالچ روی خاک را بیل بزنید تا خشک شده و این ارگانیسم در معرض هوا قرار بگیرد و رطوبت دریافت نکند. همچنین میتوانید این کپک را از زمین بتراشید اما احتمالا دوباره بازمیگردد. برخی از کپکهای مخاطی سالیان متوالی در همان ناحیه همیشگی رشد میکنند.  از دارچین نیز برای  از بین بردن کپک مخاطی  استفاده میشود.

نواحی اطراف پایه درخت معمولاً خشک و خالی از گل و گیاه است. کمتر پیش می آید زیر درختان منظره ای دلپذیر از گل های رنگارنگ و پیچک و گیاهان دیگر ببینیم. چرا که شرایط زیر درختان برای بیشتر گل ها مناسب نیست. این شرایط هم مربوط به تداخل ریشه ها و کمبود مواد غذایی و آب است و هم به دلیل کاهش در دریافت نور آفتاب مورد نیاز گیاهان جوان. ولی گل هایی که نیمه سایه دوست یا سایه دوست هستند می توانند این نقاط را به خوبی پوشش دهند. اگر استراتژی درستی به کار گرفته شود، محوطه زیر درختان هم می توانند مانند باقی باغچه و محوطه زیبا و پر از گل و گیاه باشند.

مرحله اول برای کاشت گل در اطراف درختان، انتخاب گیاهان سایه دوستی است که میزان آب مورد نیاز آن ها با میزان آب مورد نیاز درخت مشابه باشد. گل هایی که انتخاب می کنید نباید بالغ باشند. توپ ریشه گل های غیر بالغ کوچک بوده و در نتیجه گودال کوچکی برای کاشت نیاز دارند. هر چه گودال بزرگ تر و عمیق تر باشد طبیعتاً احتمال آسیب رسیدن به ریشه های درخت بیشتر خواهد شد. بهتر است گودالی که حفر می شود بیشتر از 5 تا 10 سانتی متر عمق نداشته باشد.

در مرحله بعد لازم است تمام شاخ و برگ هایی که پای درخت ریخته است، جمع آوری شده و زمین کاملاً تمیز شود.

خاک اطراف درخت را با لایه ای 2 سانتی متری از مواد آلی مثل کمپوست و … بپوشانید. خاک را در نواحی بریزید که قصد گل های جدید را دارید. بهتر است گل ها در فاصله 60 سانتی متری از تنه درخت کاشته شوند. به علاوه توجه شود که نباید از هیچ گونه کود استفاده کرد، مگر آن که قصد داشته باشید به صورت هم زمان هم گل ها و هم درخت کود دهی شود.

حال سطح خاک را با بیل زدن زیر و رو کنید. این کار برای ترکیب کردن خاک با مواد آلی که روی سطح اضافه کردید، انجام می شود. اگر در حین این کار با ریشه های بزرگی که بیشتر از 4-5 سانتی متر قطر داشتند مواجه شدید، آن را قطع نکنید. ریشه های کوچک تر از 4-5 سانتی متر برای درخت به راحتی قابل ترمیم هستند و هنگام شخم زدن زمین می توان از حفظ آن ها صرف نظر کرد.

ریشه گل ها را در داخل چاله هایی که حفر کردید بگذارید و سپس آن را با خاک غنی شده پر کنید.

خاک اطراف گل را با دست کمی فشار داده و صاف کنید.

لایه ای به ضخامت 2 سانتی متر از مالچ در اطراف پایه گیاهان ایجاد کنید. توجه داشته باشید که درخت هایی که بخش زیادی از برگ های خود را در زمستان از دست داده و اطراف خود را پر از برگ می کنند می توانند برای گل هایی که زیر آن درخت قرار دارند مشکل ساز شوند. به علاوه این درخت ها در فصل بهار تمام برگ های از دست رفته خود را جبران کرده و پوششی بسیار متراکم ایجاد می کنند که مانع از رسیدن نور به گل های زیر آن می شود. پس بهتر است گل هایی در زیر این درختان بکارید که فصل بهار گل دهی دارند. این گل ها در فصل بهار که درخت خالی از پوشش متراکم است از نور آفتاب استفاده کرده و به رشد کامل می رسند.

بهتر است گل هایی زیر درخت بکارید که نیاز به تجدید هر ساله نداشته باشد. حفظ پوشش گیاهان یک ساله در اطراف درخت نیازمند شخم زنی و تکرار تمام مراحل دیگر است که احتمال آسیب رسیدن به ریشه های درخت را بالا می برد.

محرک رشد ریشه گیاه برای کمک به رشد بهتر ریشه گیاهان، گل ها و درخت ها طراحی شده تا به آن ها اجازه دهد ریشه هایی مستحکم و قابل اعتماد در خاک داشته باشند. محرک رشد ریشه حاوی مواد غذایی ضروری برای حمایت از رشد ریشه های گیاه و تحریک گیاه برای ایجاد ریشه های جدید را در خود دارد. هر چند که محرک رشد ریشه عمدتا هنگام کاشت گیاهان، گل ها و درختان بدون خاکی که قرار است منتقل شوند، استفاده می شود. توجه شود که استفاده از محرک رشد ریشه حتماً باید طبق دستورالعمل هایی که مشخص شده انجام شود.

برای این کار ابتدا محرک رشد را داخل آب ریخته و مخلوط کنید. نسبت آب به محرک رشد باید مطابق دستورالعملی که بر روی بسته بندی نوشته شده، باشد.

گیاه آماده کاشت یا گیاهی که به تازگی منتقل شده و قرار است این محلول را دریافت کند را به خوبی آبیاری کرده تا جایی که خاک کاملاً مرطوب شود. محرک رشد بهتر است در ابتدای فصل رشد گیاه مورد استفاده قرار گیرد. در این زمان گیاه هنوز ریشه های خود را توسعه نداده و مرحله ای مهم برای گیاه محسوب می شود.

برای دادن محلول به گیاه، پس از مخلوط کردن مقدار کافی از آب و محرک رشد ریشه، گیاه را در داخل ظرف حاوی محلول بگذارید و طبق دستور العمل مشخص شده، آن را چند ساعت در همان حال رها کنید.

دقت داشته باشید که محرک رشد ریشه برای گیاهان مختلف متفاوت است. به طور مثال محرک رشد گیاهی که برای درختان میوه، یا درختان سایه دوست مناسب است ممکن است برای گوجه یا بنفشه مناسب نباشد. همچنین به دنبال برند و محصولی باشید که محرک ریشه آن حاوی نیتروژن و دیگر مواد مغذی برای گیاه باشد. برخی محرک های ریشه دارای ویتامین B1 هستند که بررسی ها بی اثر بودن آن بر رشد گیاه را نشان داده است.

برای اطمینان از مؤثر و مفید بودن محرک رشد ریشه، از آن برای چند گیاه استفاده کرده و در انتهای فصل رشد، آن ها را با گیاهانی که محرک دریافت نکرده اند مقایسه کنید. انتظار می رود گیاهانی که با محرک رشد آبیاری شده اند نسبت به گیاهان دیگر رشد بیشتری داشته باشند. اگر چنین نبود و تفاوت چشم گیری میان این دو دسته از گیاهان وجود نداشت، بهتر است از محصول دیگری استفاده کنید.

 

در ضمن مراقب باشید که ظروفی که حاوی محرک رشد هستند را به هیچ وجه در چاه فاضلاب نریزید. محرک رشد باید به شکل درست و مطابق دستور العمل های خاص دور ریخته شود.

بونسای مورایا، پرتقال یاسمنی یا orange jasmine بوته ای همیشه سبز با رشد سریع است که معمولاً به عنوان پرچین یا در طراحی حالت آبشاری (یا فواره ای) استفاده می شود. این گیاه در اواخر فصل تابستان و پاییز شکوفه می دهد. گل های بونسای مورایا سفید رنگ و کوچک و شبیه به زنگوله هستند که حشرات مختلف از جمله زنبور ها را به خود جذب می کند. مورایای بالغ پس از گلدهی، میوه هایی قرمز رنگ و کوچک تولید می کند. این گیاه نسبت به آفت ها و بیماری های درختان مرکبات آسیب پذیر است.

آفت ها و بیماری ها

پسیل آسیایی مرکبات

پسیل آسیایی مرکبات یا  Asian citrus psyllid یکی از آفت های رایج انواع مرکبات و گیاهان زینتی مثل بونسای مورایا است. این حشره کوچک تنها نیم سانتی متر طول دارد و به دلیل تغذیه از شیره گیاه و تولید عسلک به گیاه آسیب وارد می کند. آسیب های پسیل آسیایی مرکبات عمدتاً شامل زرد شدن و ریزش برگهاست. شکارچیان طبیعی این حشره که می تواند به کنترل جمعیت آن ها کمک کنند عنکبوت ، بالتوری و مگس گلزار هستند.

انواع شپشک ها

شپشک ها یکی از مشکلات رایج گیاهان مختلف از جمله مورایا هستند. از جمله این شپشک ها، شپشک سیاه است که به مرکبات حمله می کند. شپشک سیاه نوعی نرم از شپشک هاست که از برگ گیاهان تغذیه کرده و به آن ها آسیب وارد می کند. این حشره باعث از بین رفتن شاخه ها، ریزش برگ ها یا و از بین رفتن میوه ها می شود. انواع دیگر شپشک ها هم می توانند به بونسای مورایا آسیب وارد کنند. به طور کلی شپشک ها با تغذیه از شیره گیاه و تولید عسلک به طور مستقیم و غیر مستقیم (تولید عسلک و ایجاد قارچ دوده ای که باعث جلوگیری از فتوسنتز می شود) به گیاه آسیب وارد می کنند. مهم ترین دشمن طبیعی این حشره زنبور انگلی است که با تخم گذاری بر روی لارو شپشک ها آن ها را از بین می برد.

مگس سفید

مگس های سفید حشراتی کوچک و شبیه به مگس هستند. سفیدی بدن آن ها ناشی از ماده ای چرب و سفید رنگ است که بدن و بالهای آن ها را پوشانده. این حشرات نیز از برگ های گیاه تغذیه کرده و شیره گیاه را می مکند که نتیجه آن پژمرده شدن و ریزش برگها است. این حشره همچنین مایعی شیرین به نام عسلک تولید می کند که می تواند شرایط مناسب برای ایجاد قارچ یا کپک دوده ای را فراهم کند. عسلک تولید شده همچنین باعث جذب حشراتی مثل مورچه ها می شود که باعث بی اثر شدن روش های طبیعی مقابله با مگس سفید می شود.

بیماری میوه سبز مرکبات

بیماری میوه سبز مرکبات یا Huanglongbing می تواند باعث آسیب شدید به انواع مرکبات شود. بنابراین مهم است که با علائم این بیماری آشنا باشید. علائم این بیماری شامل لکه های زرد رنگ بر روی برگ ها، ریزش برگ ها و از بین رفتن و ریزش میوه ها است. درختانی که به این بیماری دچار می شوند رشدشان متوقف شده و ممکن است شکوفه ای تولید نکنند. برگ های پرتقال یاسمنی بیمار معمولاً علائمی مشابه کمبود روی از خود بروز می دهد با این تفاوت که زردی برگ ها در طول آوند های گیاه اتفاق نمی افتد. این بیماری درمانی ندارد و درختانی که به آن مبتلا می شوند باید به سرعت از بین برده شوند.