نوشته‌ها

اگر به کار پرورش گل و گیاه یا محصولات کشاروزی مشغول باشید ممکن است متوجه مواد سفید رنگ پنبه ای یا کفی در گیاهان شده باشید. این مواد سفید رنگ کپک مخاطی یا لجن ( Slime Mold ) نام دارد. جالب است بدانید در حقیقت کپک مخاطی واقعا قارچ یا کپک نیست و حیوان یا گیاه نیز به شمار نمی آید. کپک مخاطی خود یک گروهی جداگانه است که بیش از 700 گونه دارد.

کپک مخاطی در محیطهای گرم و مرطوب متداول است اما شکل ظاهری آن از منطقه ای به منطقه دیگر متفاوت است. کپک مخاطی به محیط یا به گیاهان شما آسیبی وارد نمیکند بنابراین در واقع نیازی به مبارزه با آن نیست. این ارگانیسم بد شکل در عمل ممکن است با خوردن موجودات آسیب زا و باکتریهایی که ممکن است برای آنها زیان بخش باشند، برای گیاهان مفید هم باشد.

کپک مخاطی چیست؟

ارگانیسم کپک مخاطی بسیار شبیه به قارچ بوده و همانند آن تولید مثل و زندگی میکند. این ارگانیسم قادر است خود را تا حدی حرکت داده و جا به جا شود. این حقیقت باعث میشود بسیاری تصور کنند کپک مخاطی یا یک قارچ یا حیوان است اما چنین نیست.

این ارگانیسم رطوبت را از هوا و مواد مغذی را از چیزی که روی آن رشد میکند به دست می آورد ولی گیاه به حساب نمی آید. کپک مخاطی در جنس Fuligo قرار گرفته و ارگانیسم تک سلولی نخستین است که با هاگ تولید مثل میکند. یکی از جالب ترین ویژگیهای کپک مخاطی شکل متفاوتشان است که از هر گونه دسته بندی گیاهی و حیوانی متمایز است.

ویژگیهای کپک مخاطی

کپک مخاطی رنگهای متنوعی دارد اما اکثر انواع خال خالی آنها نارنجی تا زرد بوده و شبیه به استفراغ سگ هستند. قطر محدوده این کپک میتواند به 60 سانتیمتر برسد و در سبزیجات مرطوب و در حال فساد تشکیل میشود. معمولا کپک مخاطی را در مالچ روی خاک یا دسته های قطور علف و کاه میتوانید ببینید.

این موجود از سبزیها تغذیه میکند و در وضعیتی به نام پلاسمودیوم رشد میکند. کپک مخاطی پلاسمودیوم تا زمانی که محیط مرطوب باشد زندگی میکند و هنگامی که خشک میشود به هاگ تبدیل میگردد. در نهایت بقایای آن به صورت پوسته های خشک روی میزبان باقی می ماند.

کپک مخاطی خطرناک نیست اما در چمن وجود توده بزرگی از این کپک باعث زرد شدن چمن میشود چرا که مانع از رسیدن نور خورشید به گیاه میشود. پس از این که کپک به هاگ تبدیل شد چمن بهبود می یابد.

روشهای مبارزه با کپک مخاطی

تردیدی وجود ندارد که وجود کپک مخاطی فضای سبز را زشت و بدمنظر میکند. هر چیزی که خیلی شبیه به استفراغ سگ باشد شکل ناخوشایندی ایجاد میکند. با این حال از آنجا که کپک مخاطی در لایه مالچ روی خاک یا نواحی دیگر ضرری ایجاد نمیکند، ضرورتی ندارد با آن مبارزه کنید. به همین علت ارزش ندارد برای کنترل کپک مخاطی از مواد شیمیایی استفاده کنید. مواد شیمیایی معدودی وجود دارند که این موجود را برای همیشه از بین ببرند. از طرفی استفاده از مواد سمی برای موجودات دیگری که در آن نواحی زندگی میکنند مضر است.

بنابراین برای مقابله با کپک مخاطی ساده ترین راه این است که بگذارید آن ناحیه خشک شود چون این کپک تا زمانی زنده می ماند که رطوبت کافی در پیرامون آن وجود داشته باشد. مالچ روی خاک را بیل بزنید تا خشک شده و این ارگانیسم در معرض هوا قرار بگیرد و رطوبت دریافت نکند. همچنین میتوانید این کپک را از زمین بتراشید اما احتمالا دوباره بازمیگردد. برخی از کپکهای مخاطی سالیان متوالی در همان ناحیه همیشگی رشد میکنند.  از دارچین نیز برای  از بین بردن کپک مخاطی  استفاده میشود.

بونسای مورایا، پرتقال یاسمنی یا orange jasmine بوته ای همیشه سبز با رشد سریع است که معمولاً به عنوان پرچین یا در طراحی حالت آبشاری (یا فواره ای) استفاده می شود. این گیاه در اواخر فصل تابستان و پاییز شکوفه می دهد. گل های بونسای مورایا سفید رنگ و کوچک و شبیه به زنگوله هستند که حشرات مختلف از جمله زنبور ها را به خود جذب می کند. مورایای بالغ پس از گلدهی، میوه هایی قرمز رنگ و کوچک تولید می کند. این گیاه نسبت به آفت ها و بیماری های درختان مرکبات آسیب پذیر است.

آفت ها و بیماری ها

پسیل آسیایی مرکبات

پسیل آسیایی مرکبات یا  Asian citrus psyllid یکی از آفت های رایج انواع مرکبات و گیاهان زینتی مثل بونسای مورایا است. این حشره کوچک تنها نیم سانتی متر طول دارد و به دلیل تغذیه از شیره گیاه و تولید عسلک به گیاه آسیب وارد می کند. آسیب های پسیل آسیایی مرکبات عمدتاً شامل زرد شدن و ریزش برگهاست. شکارچیان طبیعی این حشره که می تواند به کنترل جمعیت آن ها کمک کنند عنکبوت ، بالتوری و مگس گلزار هستند.

انواع شپشک ها

شپشک ها یکی از مشکلات رایج گیاهان مختلف از جمله مورایا هستند. از جمله این شپشک ها، شپشک سیاه است که به مرکبات حمله می کند. شپشک سیاه نوعی نرم از شپشک هاست که از برگ گیاهان تغذیه کرده و به آن ها آسیب وارد می کند. این حشره باعث از بین رفتن شاخه ها، ریزش برگ ها یا و از بین رفتن میوه ها می شود. انواع دیگر شپشک ها هم می توانند به بونسای مورایا آسیب وارد کنند. به طور کلی شپشک ها با تغذیه از شیره گیاه و تولید عسلک به طور مستقیم و غیر مستقیم (تولید عسلک و ایجاد قارچ دوده ای که باعث جلوگیری از فتوسنتز می شود) به گیاه آسیب وارد می کنند. مهم ترین دشمن طبیعی این حشره زنبور انگلی است که با تخم گذاری بر روی لارو شپشک ها آن ها را از بین می برد.

مگس سفید

مگس های سفید حشراتی کوچک و شبیه به مگس هستند. سفیدی بدن آن ها ناشی از ماده ای چرب و سفید رنگ است که بدن و بالهای آن ها را پوشانده. این حشرات نیز از برگ های گیاه تغذیه کرده و شیره گیاه را می مکند که نتیجه آن پژمرده شدن و ریزش برگها است. این حشره همچنین مایعی شیرین به نام عسلک تولید می کند که می تواند شرایط مناسب برای ایجاد قارچ یا کپک دوده ای را فراهم کند. عسلک تولید شده همچنین باعث جذب حشراتی مثل مورچه ها می شود که باعث بی اثر شدن روش های طبیعی مقابله با مگس سفید می شود.

بیماری میوه سبز مرکبات

بیماری میوه سبز مرکبات یا Huanglongbing می تواند باعث آسیب شدید به انواع مرکبات شود. بنابراین مهم است که با علائم این بیماری آشنا باشید. علائم این بیماری شامل لکه های زرد رنگ بر روی برگ ها، ریزش برگ ها و از بین رفتن و ریزش میوه ها است. درختانی که به این بیماری دچار می شوند رشدشان متوقف شده و ممکن است شکوفه ای تولید نکنند. برگ های پرتقال یاسمنی بیمار معمولاً علائمی مشابه کمبود روی از خود بروز می دهد با این تفاوت که زردی برگ ها در طول آوند های گیاه اتفاق نمی افتد. این بیماری درمانی ندارد و درختانی که به آن مبتلا می شوند باید به سرعت از بین برده شوند.