نام این گل، برگرفته از ظاهر خاص گلبرگ‌های آن است. این گیاه 3 گلبرگ نارنجی و 3 گلبرگ آبی دارد که با هم ترکیب شده‌اند و به شکل یک گل مجزا درآمده‌اند.
وقتی گل کمی رشد می‌کند، ترکیب خاص این گلبرگ‌ها شکلی شبیه به یک پرنده در حال پرواز را به وجود می‌آورد. به همین دلیل به استرلیتزیا پرنده بهشتی گفته می‌شود.
استرلیتزیا به عنوان یک سرچشمه الهام و نمادی مهم در هنرهای تجسمی شناخته می‌شود.

انواع

در چهارمین بخش از معرفی گل استرلیتزیا به معرفی انواع آن می‌پردازیم؛
حدود 6 گونه مختلف برای استرلیتزیا شناخته شده است. تفاوت بین این گونه‌ها بسیار زیاد است و به شکل، اندازه و تنوع رنگ آن‌ها مربوط می‌شود.
برای مثال، استرلیتزیا Reginae، با رشد سریع خود تا 2 متر رشد می‌کند و اگر بخواهید آن را در گلدان بکارید، باید یک گلدان با عرض 4 متر انتخاب کنید!
در حالی که استرلیتزیا Juncea، نهایتا تا 1 متر رشد می‌کند و برخلاف نوع قبلی رشد بسیار آرامی دارد.
تفاوت رنگ گونه‌های استرلیتزیا، محدود به پررنگ و یا کم رنگ‌تر بودن گلبرگ‌هاست. به طور کلی رنگ گلبرگ‌های استرلیتزیا، مخلوطی از آبی و تناژی از رنگ قرمز و نارنجی است.

گل استرلیتزیا (پرنده بهشتی) STRELITZIA REGINAE | اصله

آبیاری

برگ‌های این گیاه به رطوبت علاقه زیادی دارند، بنابراین باید آن را به خوبی آبیاری کنید بخصوص در فصل بهار و تابستان. هرچقدر گیاه شما بزرگ‌تر بوده و برگ‌های بیشتری داشته باشد، نیازش به آب نیز بیشتر خواهد بود.
سعی کنید در تمام طول سال، خاکش را مرطوب نگه دارید. استرلیتزیا به سبب داشتن برگ‌هایی بزرگ، رطوبت را سریع‌تر از دست می‌دهد. به همین جهت لازم است در بهار و تابستان، آن را به صورت روزانه آبیاری کنید.
اگر بیش از حد به گیاه آب بدهید، برگ‌ها قهوه‌ای و شکننده خواهند شد.
در مقابل، اگر آن را کمتر از میزان لازم آبیاری کنید، سطح برگ‌ها از وسط شروع به زرد شدن می‌کند. نکات زیر را فراموش نکنید:
• خاک این گیاه باید همیشه کمی مرطوب باشد، اما نه خیس و غرقاب
• استرلیتزیا نمی‌تواند تجمع آب را در خاک خود تحمل کند
• خاک آن هرگز نباید کاملا خشک شود
• هر زمان که سطح خاک خشک شد، باید مجدد گیاه را آبیاری کنید. حتی اگر آن را ساعاتی قبل آبیاری کرده باشید
• آب ولرم بهترین گزینه برای آبیاری هستند
با فرا رسیدن فصل زمستان، استرلیتزیا به محیطی خنک‌تر نیاز داشته و به آبیاری کمتری نیز نیاز خواهد داشت. در این ایام خاک نباید مدام آبیاری شود، مقداری که مانع از خشک شدن کامل آن شود برای گیاه کافی است.

نور

استرلیتزیا عاشق نور است. آن را از اوایل بهار تا اواخر تابستان به خارج از خانه منتقل کنید؛ اگر باغچه دارید گلدان استرلیتزیا را در کنار باغچه قرار دهید. در غیر این صورت، بالکن، پاسیو و تراس نیز برای آن مناسب هستند.
در این میان، مکانی گرم و نورانی که جریان هوای خوبی نیز داشته باشد، برای استرلیتزیا کاملا عالی است. چون باد زیاد، ممکن است سبب آسیب دیدن برگ‌ها شود؛ بهتر است گیاه را در مکانی امن قرار دهید.

استرلیتزیا به نور کامل و درخشان خورشید نیاز دارد، حتی بد نیست گاهی نور به صورت مستقیم به آن بتابد تا گیاه برای گلدهی تشویق شود. البته دقت کنید که نور مستقیم خورشید در حوالی ظهر، سبب سوختن برگ‌ها خواهد شد. استرلیتزیا در مکان‌هایی با سایه نسبی نیز رشد خوبی خواهد داشت، اما چنین شرایط نوری سبب ایجاد اخلال در رشد گلها خواهد شد. یک مکان کاملا تاریک، می‌تواند به کلی گلها را حذف کند!

گیاه پرنده بهشتی یا استرلیتزیا / شرکت دیوار سبز -

دما و رطوبت

استرلیتزیا رطوبت بالا را ترجیح می‌دهد. به همین جهت شاید بهتر باشد که همیشه یک اسپری آب در کنار این گیاه قرار دهید تا اگر هوای محیط خیلی خشک شد، به این وسیله گیاه را مرطوب کنید. در زمستان، دمای محیط را بالاتر از 15 درجه سانتی گراد نگه دارید. این گیاه در برابر سرما مقاوم نیست، و در صورت سرمازدگی، به زمان زیادی برای بازیابی خود نیاز دارد.

خاک

خاک گلدان معمولی یا خاک مخصوص گل‌ها برای استرلیتزیا کاملا مناسب است. نکته‌ای که در این باره بسیار حائز اهمیت است، این است که خاک ضمن غنی بودن از نظر عناصر ضروری، برای کاشت ریشه مناسب باشد.
یعنی متخلخل و مرطوب بوده، و در عین حال بتواند هوا و آب را از خود عبور دهد. ما خاکی حاوی شن را پیشنهاد می‌کنیم.
البته، این گیاه در سال‌های نخستین زندگی خود، بهتر است در خاکی با مقادیر پایین عناصر ضروری کاشته شود. مانند زغال سنگ و یا خاک مخصوص کاشت گیاهان نوپا.

نگهداری گل استرلیتزیا 🌵 | پرنده بهشتی ، مرغ بهشتی، گل زبان پرنده | کافه گلدون

کوددهی

این گیاه، تشنه کود است!
در بهار و تابستان، باید هفته‌ای یکبار به آن کود بدهید. برای این منظور، می‌توانید مقداری کود مایع را در آب مصرفی گیاه حل کنید در این صورت ضمن آبیاری، گیاه را کوددهی نیز می‌کنید.
زیاده روی نکنید، هر بار مقدار کمی کود کافی است. اگر سرعت رشد برگ‌ها از باز شدن گل‌ها بیشتر شد، یعنی بیش از حد به گیاه کود داده‌اید.
نباید به دانه‌های کاشته شده کود بدهید؛ زیرا آنها خود دارای تمام عناصر ضروری برای رشد هستند. در صورت کاشت دانه‌ استرلیتزیا، بعد از گذشتن دو ماه از ظاهر شدن جوانه‌ها و آثار گیاه جدید، هفته‌ای یکبار کوددهی را انجام دهید، بدون در نظر گرفتن فصلی که در آن هستید.

سمی بودن

گل استرلیتزیا اگر به مقادیر زیاد خورده شود، هم برای حیوانات و هم برای انسان‌ها سمی است.

 

محرک رشد ریشه گیاه برای کمک به رشد بهتر ریشه گیاهان، گل ها و درخت ها طراحی شده تا به آن ها اجازه دهد ریشه هایی مستحکم و قابل اعتماد در خاک داشته باشند. محرک رشد ریشه حاوی مواد غذایی ضروری برای حمایت از رشد ریشه های گیاه و تحریک گیاه برای ایجاد ریشه های جدید را در خود دارد. هر چند که محرک رشد ریشه عمدتا هنگام کاشت گیاهان، گل ها و درختان بدون خاکی که قرار است منتقل شوند، استفاده می شود. توجه شود که استفاده از محرک رشد ریشه حتماً باید طبق دستورالعمل هایی که مشخص شده انجام شود.

برای این کار ابتدا محرک رشد را داخل آب ریخته و مخلوط کنید. نسبت آب به محرک رشد باید مطابق دستورالعملی که بر روی بسته بندی نوشته شده، باشد.

گیاه آماده کاشت یا گیاهی که به تازگی منتقل شده و قرار است این محلول را دریافت کند را به خوبی آبیاری کرده تا جایی که خاک کاملاً مرطوب شود. محرک رشد بهتر است در ابتدای فصل رشد گیاه مورد استفاده قرار گیرد. در این زمان گیاه هنوز ریشه های خود را توسعه نداده و مرحله ای مهم برای گیاه محسوب می شود.

برای دادن محلول به گیاه، پس از مخلوط کردن مقدار کافی از آب و محرک رشد ریشه، گیاه را در داخل ظرف حاوی محلول بگذارید و طبق دستور العمل مشخص شده، آن را چند ساعت در همان حال رها کنید.

دقت داشته باشید که محرک رشد ریشه برای گیاهان مختلف متفاوت است. به طور مثال محرک رشد گیاهی که برای درختان میوه، یا درختان سایه دوست مناسب است ممکن است برای گوجه یا بنفشه مناسب نباشد. همچنین به دنبال برند و محصولی باشید که محرک ریشه آن حاوی نیتروژن و دیگر مواد مغذی برای گیاه باشد. برخی محرک های ریشه دارای ویتامین B1 هستند که بررسی ها بی اثر بودن آن بر رشد گیاه را نشان داده است.

برای اطمینان از مؤثر و مفید بودن محرک رشد ریشه، از آن برای چند گیاه استفاده کرده و در انتهای فصل رشد، آن ها را با گیاهانی که محرک دریافت نکرده اند مقایسه کنید. انتظار می رود گیاهانی که با محرک رشد آبیاری شده اند نسبت به گیاهان دیگر رشد بیشتری داشته باشند. اگر چنین نبود و تفاوت چشم گیری میان این دو دسته از گیاهان وجود نداشت، بهتر است از محصول دیگری استفاده کنید.

 

در ضمن مراقب باشید که ظروفی که حاوی محرک رشد هستند را به هیچ وجه در چاه فاضلاب نریزید. محرک رشد باید به شکل درست و مطابق دستور العمل های خاص دور ریخته شود.

بخش های اصلی گیاه ونوس

  1.  بخش صاف و پهن و به نوعی برگ مانند به نام ریشه ک قابلیت انجام فوتوسنتز را دارد و از زمین رشد می کند.
  2.   بخش دوم مربوط به قسمتی است که مکانیزم شکار را برعهده دارد که برگ های تیغه دار یا دهانه و یا لامینا نامیده می شود. و از دو قسمت نرم دندانه دار تشکیل شده و این دو قسمت توسط یک رگه به هم متصل شده اند.

هر تله معمولا بین دو تا پنج سنسور مویی شکل جهت به دام افتادن حشرات دارد که تعداد متوسط و نرمال آن سه تا است و همچنین در لبه های هر تله دندانه هایی وجود دارد که هنگام به دام افتادن حشره و بسته شدن دهانه روی هم قرار می گیرند.
قسمت پایه گیاه و قسمت دهانه دندانه دار توسط قسمتی با عنوان ساق برگ به هم متصل شده اند.

گیاه ونوس

دلیل داشتن حالت تله و گوشت خوار بودن این نوع گیاه این است که خاکی که این گیاه درآن رشد می کند فاقد برخی از مواد مغذی مهم و ضروری می باشد و یا درصورت دارا بودن، مقدار این مواد بسیار کم است. خاکی که این گیاه درون آن ریشه میکند باید دارای میزان نیتروژن ضعیف و اسیدی  باشد. که این کمبود نیتروژن گیاه را با مشکل کمبود تولید پروتئین مواجه می کند و بنابراین قضیه رشد و نمو گیاه مختل خواهد شد. پس گیاه به صورت مستقل پروتئین و نیتروژن مورد نیاز خود را با به دام انداختن حشرات و هضم آن ها تامین می کند. هر حشره ای که در دام تله های گیاه گوشت خوار ونوس قرارمی گیرد به منزله یک مقدار کمی از کود برای این گیاه است و باعث می شود که مقادیر کمی از مواد مغذی برای رشد و نمو خود را تامین کند.

 نحوه به دام انداختن قربانی ها توسط گیاه گوشت خوار ونوس

در بخش فوقانی دام یعنی در هر دو طرف دهانه گیاه ونوس، آنتوسیانین وجود دارد که شامل رنگدانه های کوچکی هستند که بر روی سطح دام قرمز یا بنفش دیده می شوند. این رنگ آمیزی در اکثر موارد دلیل کشش اکثر حشرات به دهانه گیاه است. با این حال، گیاه مایع لزجی مانندی را ترشح می کند که یک نوع پروتئین است. بنابراین هنگامی که حشره بر روی دهانه قرارمی گیرد، و شروع به حرکت روی سطح آن می کند با این ترشحات چسبنده مواجه می شود و سپس گیاه به حالت ناگهانی دهانه خود را می بندد و حشره را شکارمی کند.

 مکانیزم شکار و روند هضم

در حالت کلی فرایند شکار را می توان به چهار مرحله متمایز تقسیم کرد:

  1.  ضربه محکم و ناگهانی
  2. مرحله فشرده سازی
  3. تجزیه ی دام و هضم آن
  4.  مرحله باز شدن مجدد

 ضربه محکم و ناگهانی

سنسورهای مویی شکل درون دهانه دندانه دار گیاه ونوس شاخص هایی هستند که گیاه را متوجه حضور طعمه می کند. اگر حداقل دو سنسور به میزان متوسط یا یک قلاب به میزان زیاد در یک بازه زمانی بسیار کوتاه(حدودا 30 ثانیه) چیزی را حس یا لمس کند، طعمه در ظرف یک دهم ثانیه شکار خواهد شد.
مقدار زمانی که طول می کشد تا دهانه بسته شود به شدت به دما، نور، سلامت گیاه و سایر عوامل بستگی دارد. اما یک تله سالم در شرایط گرم بسیار سریع بسته می شود. گیاه ونوس یک مکانیسم تله ای فعال است که یکی از سریع ترین ها در قلمرو گیاهی است. جزئیات و روند این فرایند در واقع بسیار پیچیده است و هنوز هم در این زمینه تحقیقاتی در حال انجام است تا دقیقا مشخص شود که چگونه این فرآیند رخ می دهد. برخی از ایده ها می گویند که این فرایند به خاطر رشد سریع سلولی است تا تله بسته شود. تحقیقات انجام شده اخیر در سال 2005 در دانشگاه هاروارد نشان می دهد که عملکرد گیاه ونوس بر روی یک فرایند بیوشیمیایی و ارتجاعی استوار است و هنگامی که سنسورهای مویی لمس می شوند، گیاه به ناگهان دهانه خود را می بندد.

 مرحله فشرده سازی

اگر ضربه محرک اولیه تله در گرفتن طعمه موفق باشد، سپس تله فاز سفت شدن را آغاز می کند. این مرحله بسته شدن تله حدود سی دقیقه طول می کشد. شکار در داخل تله مقاومت می کند و قلاب های مویی داخل دهانه این حرکات و مقاومت طعمه را حس و لمس می کنند، در این حالت گیاه متوجه زنده بودن طعمه شده و به قربانی کردن ادامه می دهد. اگر شکار به اندازه کافی کوچک باشد، می تواند ازمیان دندانه های تله عبور کرده و فرار کند. این امر نشان می دهد طعمه ای که برای تغذیه انتخاب شده در مقابل انرژی مصرفی برای هضم وعده غذایی ارزشمند نیست.

گیاه حشره خوار ونوس با یک وعده غذایی !

اگر هنگام شکار ناموفق یا عکس العمل دهانه توسط چند قطره باران و یا چوب و…  دهانه کاملا بسته شود فاز فشرده سازی رخ نخواهد داد. دراین هنگام تله به آرامی شروع به باز شدن می کند و باید ظرف یک یا دو روز دوباره به طور کامل باز شود. اگر باز و بسته شدن گیاه در این حالت طولانی شود  گیاه سیاه شده و می میرد.

نکته: قابل ذکر است که درصورت نمردن گیاه در این حالت سرعت بسته شدن دهانه در دفعات و شکارهای بعدی مقداری کاهش می یابد.

تجزیه ی دام و هضم آن

اگر عمل شکار با موفقیت انجام شد و طعمه فرار نکرد، تله فاز پایانی یعنی عمل هضم را آغاز می کند. در طول این مرحله، دندان های تله به سمت هم حرکت می کنند به گونه ای که در بین هم قرار بگیرند و فاصله ای بین آن ها نباشند. لبه نرم زیر دندان ها در هر دو طرف تله به شدت به هم فشار می آورند و اصطلاحا حالت مهر و موم می گیرند. در این زمان آنزیم های گوارشی آزاد می شوند، حشرات در این آنزیم ها غرق شده و روند هضم شروع می شود.

گیاه درفاز پایانی و هضم

این روند به مدت 5 تا 12 روز آینده در حالی که تله حالت بسته دارد، ادامه خواهد یافت. تله در طی این مدت، آنزیم های گوارشی را ترشح خواهد کرد که بافت نرم حشرات را متلاشی می کند و مواد مغذی موجود در آن جذب می شوند.

مقدار زمان لازم برای تکمیل فرایند هضم به موارد زیر بستگی دارد:

  • اندازه حشره
  • سن گیاه
  •  دما

مدت زمان هضم حشرات بزرگ تر طولانی تر خواهد بود. همچنین تله های مسن تر، آنزیم ها را کند تر ترشح می کنند و در محیط گرم تر روند هضم سریع تر انجام می پذیرد. آنزیم های گوارشی علاوه بر متلاشی کردن بافت های نرم و تبدیل کردن آن ها به قطعات کوچک، باکتری هایی که به طور تصادفی هنگام شکار به دهانه تله وارد شده اند را نیز از بین می برند.

در حالت ایده آل یک حشره باید حدود یک سوم اندازه تله باشد. اگر حشره بیش از حد بزرگ باشد یا اگر بخشی از آن از دهانه آویزان شود، باعث خلل در روند مهر و موم شدن آن می شود و منجر به مرگ تله خواهد شد. این تله سیاه شده و می میرد و از قسمت پایه جدا می شود. پایه گیاه که باقی می ماند، همچنان برای انجام فتوسنتز برای این گیاه فعالیت می کند، اما متاسفانه این پایه دیگر قادر به زایش قسمت تله نیست!

مرحله باز شدن مجدد

پس از اتمام روند هضم، ترشحات گوارشی مجددا جذب گیاه می شوند. این نشان می دهد که تله در حال باز شدن مجدد است. پسمانده حشره یا از طریق باران شسته می شود یا وزش باد آن را از گیاه جدا می کند و یا باعث جذب قربانی بعدی می شود.
اغلب عنکبوت ها و مورچه ها توسط حشرات مرده جذب شده و وعده غذایی دوم تله می شوند. سپس تله کار خود را متوقف خواهد کرد.

زیستگاه و محدوده طبیعی

اگرچه گیاه حشره خوار ونوس در بسیاری از نقاط مختلف جهان معروف شده است اما محدوده اصلی و بومی آن بسیار کوچک است. گیاه ونوس در ابتدا تنها در شعاع 100 مایلی از شهر ویلمینگتون (Wilmington) کارولینای شمالی یافت شده بود.

تاریخچه و نامگذاری

Dionaea  یک جنس مونوتایپیک است. به این معنی که تنها یک گونه از جنس Dionaea وجود دارد و نام لاتین برای این گیاه است اما این گیاه به طور معمول با نام Venus Fly Trap شناخته می شود. حال این سوال پیش  می آید که عبارت Dionaea muscipula  چطور در زبان انگلیسی آمد؟ همچنین، چرا نام عمومی گیاه Venus Fly Trap شد؟!

 ریشه های نام های Dionaea muscipula و Venus Fly Trap

اولین بار واژه flytrap Venus توسط آرتور دوبس (فرماندار استعمار انگلیس کارولینای شمالی از 1754 تا 1765) در داخل نامه ارسالی به Peter Colleinson (گیاه شناس انگلیسی) آمد.

عنوان دیگر Dionaea muscipula می باشد. واژه Dionaea (دختر Dione) به خاطر الهام از الهه یونانی عشق و زیبایی برگزیده شده و بخش دوم نام “muscipula” هم معادل لاتین منتخب می باشد.
در هرحال امروزه نام Venus Fly Trap برای این گیاه عمومی تر است.

بونسای مورایا، پرتقال یاسمنی یا orange jasmine بوته ای همیشه سبز با رشد سریع است که معمولاً به عنوان پرچین یا در طراحی حالت آبشاری (یا فواره ای) استفاده می شود. این گیاه در اواخر فصل تابستان و پاییز شکوفه می دهد. گل های بونسای مورایا سفید رنگ و کوچک و شبیه به زنگوله هستند که حشرات مختلف از جمله زنبور ها را به خود جذب می کند. مورایای بالغ پس از گلدهی، میوه هایی قرمز رنگ و کوچک تولید می کند. این گیاه نسبت به آفت ها و بیماری های درختان مرکبات آسیب پذیر است.

آفت ها و بیماری ها

پسیل آسیایی مرکبات

پسیل آسیایی مرکبات یا  Asian citrus psyllid یکی از آفت های رایج انواع مرکبات و گیاهان زینتی مثل بونسای مورایا است. این حشره کوچک تنها نیم سانتی متر طول دارد و به دلیل تغذیه از شیره گیاه و تولید عسلک به گیاه آسیب وارد می کند. آسیب های پسیل آسیایی مرکبات عمدتاً شامل زرد شدن و ریزش برگهاست. شکارچیان طبیعی این حشره که می تواند به کنترل جمعیت آن ها کمک کنند عنکبوت ، بالتوری و مگس گلزار هستند.

انواع شپشک ها

شپشک ها یکی از مشکلات رایج گیاهان مختلف از جمله مورایا هستند. از جمله این شپشک ها، شپشک سیاه است که به مرکبات حمله می کند. شپشک سیاه نوعی نرم از شپشک هاست که از برگ گیاهان تغذیه کرده و به آن ها آسیب وارد می کند. این حشره باعث از بین رفتن شاخه ها، ریزش برگ ها یا و از بین رفتن میوه ها می شود. انواع دیگر شپشک ها هم می توانند به بونسای مورایا آسیب وارد کنند. به طور کلی شپشک ها با تغذیه از شیره گیاه و تولید عسلک به طور مستقیم و غیر مستقیم (تولید عسلک و ایجاد قارچ دوده ای که باعث جلوگیری از فتوسنتز می شود) به گیاه آسیب وارد می کنند. مهم ترین دشمن طبیعی این حشره زنبور انگلی است که با تخم گذاری بر روی لارو شپشک ها آن ها را از بین می برد.

مگس سفید

مگس های سفید حشراتی کوچک و شبیه به مگس هستند. سفیدی بدن آن ها ناشی از ماده ای چرب و سفید رنگ است که بدن و بالهای آن ها را پوشانده. این حشرات نیز از برگ های گیاه تغذیه کرده و شیره گیاه را می مکند که نتیجه آن پژمرده شدن و ریزش برگها است. این حشره همچنین مایعی شیرین به نام عسلک تولید می کند که می تواند شرایط مناسب برای ایجاد قارچ یا کپک دوده ای را فراهم کند. عسلک تولید شده همچنین باعث جذب حشراتی مثل مورچه ها می شود که باعث بی اثر شدن روش های طبیعی مقابله با مگس سفید می شود.

بیماری میوه سبز مرکبات

بیماری میوه سبز مرکبات یا Huanglongbing می تواند باعث آسیب شدید به انواع مرکبات شود. بنابراین مهم است که با علائم این بیماری آشنا باشید. علائم این بیماری شامل لکه های زرد رنگ بر روی برگ ها، ریزش برگ ها و از بین رفتن و ریزش میوه ها است. درختانی که به این بیماری دچار می شوند رشدشان متوقف شده و ممکن است شکوفه ای تولید نکنند. برگ های پرتقال یاسمنی بیمار معمولاً علائمی مشابه کمبود روی از خود بروز می دهد با این تفاوت که زردی برگ ها در طول آوند های گیاه اتفاق نمی افتد. این بیماری درمانی ندارد و درختانی که به آن مبتلا می شوند باید به سرعت از بین برده شوند.