بخش های اصلی گیاه ونوس

  1.  بخش صاف و پهن و به نوعی برگ مانند به نام ریشه ک قابلیت انجام فوتوسنتز را دارد و از زمین رشد می کند.
  2.   بخش دوم مربوط به قسمتی است که مکانیزم شکار را برعهده دارد که برگ های تیغه دار یا دهانه و یا لامینا نامیده می شود. و از دو قسمت نرم دندانه دار تشکیل شده و این دو قسمت توسط یک رگه به هم متصل شده اند.

هر تله معمولا بین دو تا پنج سنسور مویی شکل جهت به دام افتادن حشرات دارد که تعداد متوسط و نرمال آن سه تا است و همچنین در لبه های هر تله دندانه هایی وجود دارد که هنگام به دام افتادن حشره و بسته شدن دهانه روی هم قرار می گیرند.
قسمت پایه گیاه و قسمت دهانه دندانه دار توسط قسمتی با عنوان ساق برگ به هم متصل شده اند.

گیاه ونوس

دلیل داشتن حالت تله و گوشت خوار بودن این نوع گیاه این است که خاکی که این گیاه درآن رشد می کند فاقد برخی از مواد مغذی مهم و ضروری می باشد و یا درصورت دارا بودن، مقدار این مواد بسیار کم است. خاکی که این گیاه درون آن ریشه میکند باید دارای میزان نیتروژن ضعیف و اسیدی  باشد. که این کمبود نیتروژن گیاه را با مشکل کمبود تولید پروتئین مواجه می کند و بنابراین قضیه رشد و نمو گیاه مختل خواهد شد. پس گیاه به صورت مستقل پروتئین و نیتروژن مورد نیاز خود را با به دام انداختن حشرات و هضم آن ها تامین می کند. هر حشره ای که در دام تله های گیاه گوشت خوار ونوس قرارمی گیرد به منزله یک مقدار کمی از کود برای این گیاه است و باعث می شود که مقادیر کمی از مواد مغذی برای رشد و نمو خود را تامین کند.

 نحوه به دام انداختن قربانی ها توسط گیاه گوشت خوار ونوس

در بخش فوقانی دام یعنی در هر دو طرف دهانه گیاه ونوس، آنتوسیانین وجود دارد که شامل رنگدانه های کوچکی هستند که بر روی سطح دام قرمز یا بنفش دیده می شوند. این رنگ آمیزی در اکثر موارد دلیل کشش اکثر حشرات به دهانه گیاه است. با این حال، گیاه مایع لزجی مانندی را ترشح می کند که یک نوع پروتئین است. بنابراین هنگامی که حشره بر روی دهانه قرارمی گیرد، و شروع به حرکت روی سطح آن می کند با این ترشحات چسبنده مواجه می شود و سپس گیاه به حالت ناگهانی دهانه خود را می بندد و حشره را شکارمی کند.

 مکانیزم شکار و روند هضم

در حالت کلی فرایند شکار را می توان به چهار مرحله متمایز تقسیم کرد:

  1.  ضربه محکم و ناگهانی
  2. مرحله فشرده سازی
  3. تجزیه ی دام و هضم آن
  4.  مرحله باز شدن مجدد

 ضربه محکم و ناگهانی

سنسورهای مویی شکل درون دهانه دندانه دار گیاه ونوس شاخص هایی هستند که گیاه را متوجه حضور طعمه می کند. اگر حداقل دو سنسور به میزان متوسط یا یک قلاب به میزان زیاد در یک بازه زمانی بسیار کوتاه(حدودا 30 ثانیه) چیزی را حس یا لمس کند، طعمه در ظرف یک دهم ثانیه شکار خواهد شد.
مقدار زمانی که طول می کشد تا دهانه بسته شود به شدت به دما، نور، سلامت گیاه و سایر عوامل بستگی دارد. اما یک تله سالم در شرایط گرم بسیار سریع بسته می شود. گیاه ونوس یک مکانیسم تله ای فعال است که یکی از سریع ترین ها در قلمرو گیاهی است. جزئیات و روند این فرایند در واقع بسیار پیچیده است و هنوز هم در این زمینه تحقیقاتی در حال انجام است تا دقیقا مشخص شود که چگونه این فرآیند رخ می دهد. برخی از ایده ها می گویند که این فرایند به خاطر رشد سریع سلولی است تا تله بسته شود. تحقیقات انجام شده اخیر در سال 2005 در دانشگاه هاروارد نشان می دهد که عملکرد گیاه ونوس بر روی یک فرایند بیوشیمیایی و ارتجاعی استوار است و هنگامی که سنسورهای مویی لمس می شوند، گیاه به ناگهان دهانه خود را می بندد.

 مرحله فشرده سازی

اگر ضربه محرک اولیه تله در گرفتن طعمه موفق باشد، سپس تله فاز سفت شدن را آغاز می کند. این مرحله بسته شدن تله حدود سی دقیقه طول می کشد. شکار در داخل تله مقاومت می کند و قلاب های مویی داخل دهانه این حرکات و مقاومت طعمه را حس و لمس می کنند، در این حالت گیاه متوجه زنده بودن طعمه شده و به قربانی کردن ادامه می دهد. اگر شکار به اندازه کافی کوچک باشد، می تواند ازمیان دندانه های تله عبور کرده و فرار کند. این امر نشان می دهد طعمه ای که برای تغذیه انتخاب شده در مقابل انرژی مصرفی برای هضم وعده غذایی ارزشمند نیست.

گیاه حشره خوار ونوس با یک وعده غذایی !

اگر هنگام شکار ناموفق یا عکس العمل دهانه توسط چند قطره باران و یا چوب و…  دهانه کاملا بسته شود فاز فشرده سازی رخ نخواهد داد. دراین هنگام تله به آرامی شروع به باز شدن می کند و باید ظرف یک یا دو روز دوباره به طور کامل باز شود. اگر باز و بسته شدن گیاه در این حالت طولانی شود  گیاه سیاه شده و می میرد.

نکته: قابل ذکر است که درصورت نمردن گیاه در این حالت سرعت بسته شدن دهانه در دفعات و شکارهای بعدی مقداری کاهش می یابد.

تجزیه ی دام و هضم آن

اگر عمل شکار با موفقیت انجام شد و طعمه فرار نکرد، تله فاز پایانی یعنی عمل هضم را آغاز می کند. در طول این مرحله، دندان های تله به سمت هم حرکت می کنند به گونه ای که در بین هم قرار بگیرند و فاصله ای بین آن ها نباشند. لبه نرم زیر دندان ها در هر دو طرف تله به شدت به هم فشار می آورند و اصطلاحا حالت مهر و موم می گیرند. در این زمان آنزیم های گوارشی آزاد می شوند، حشرات در این آنزیم ها غرق شده و روند هضم شروع می شود.

گیاه درفاز پایانی و هضم

این روند به مدت 5 تا 12 روز آینده در حالی که تله حالت بسته دارد، ادامه خواهد یافت. تله در طی این مدت، آنزیم های گوارشی را ترشح خواهد کرد که بافت نرم حشرات را متلاشی می کند و مواد مغذی موجود در آن جذب می شوند.

مقدار زمان لازم برای تکمیل فرایند هضم به موارد زیر بستگی دارد:

  • اندازه حشره
  • سن گیاه
  •  دما

مدت زمان هضم حشرات بزرگ تر طولانی تر خواهد بود. همچنین تله های مسن تر، آنزیم ها را کند تر ترشح می کنند و در محیط گرم تر روند هضم سریع تر انجام می پذیرد. آنزیم های گوارشی علاوه بر متلاشی کردن بافت های نرم و تبدیل کردن آن ها به قطعات کوچک، باکتری هایی که به طور تصادفی هنگام شکار به دهانه تله وارد شده اند را نیز از بین می برند.

در حالت ایده آل یک حشره باید حدود یک سوم اندازه تله باشد. اگر حشره بیش از حد بزرگ باشد یا اگر بخشی از آن از دهانه آویزان شود، باعث خلل در روند مهر و موم شدن آن می شود و منجر به مرگ تله خواهد شد. این تله سیاه شده و می میرد و از قسمت پایه جدا می شود. پایه گیاه که باقی می ماند، همچنان برای انجام فتوسنتز برای این گیاه فعالیت می کند، اما متاسفانه این پایه دیگر قادر به زایش قسمت تله نیست!

مرحله باز شدن مجدد

پس از اتمام روند هضم، ترشحات گوارشی مجددا جذب گیاه می شوند. این نشان می دهد که تله در حال باز شدن مجدد است. پسمانده حشره یا از طریق باران شسته می شود یا وزش باد آن را از گیاه جدا می کند و یا باعث جذب قربانی بعدی می شود.
اغلب عنکبوت ها و مورچه ها توسط حشرات مرده جذب شده و وعده غذایی دوم تله می شوند. سپس تله کار خود را متوقف خواهد کرد.

زیستگاه و محدوده طبیعی

اگرچه گیاه حشره خوار ونوس در بسیاری از نقاط مختلف جهان معروف شده است اما محدوده اصلی و بومی آن بسیار کوچک است. گیاه ونوس در ابتدا تنها در شعاع 100 مایلی از شهر ویلمینگتون (Wilmington) کارولینای شمالی یافت شده بود.

تاریخچه و نامگذاری

Dionaea  یک جنس مونوتایپیک است. به این معنی که تنها یک گونه از جنس Dionaea وجود دارد و نام لاتین برای این گیاه است اما این گیاه به طور معمول با نام Venus Fly Trap شناخته می شود. حال این سوال پیش  می آید که عبارت Dionaea muscipula  چطور در زبان انگلیسی آمد؟ همچنین، چرا نام عمومی گیاه Venus Fly Trap شد؟!

 ریشه های نام های Dionaea muscipula و Venus Fly Trap

اولین بار واژه flytrap Venus توسط آرتور دوبس (فرماندار استعمار انگلیس کارولینای شمالی از 1754 تا 1765) در داخل نامه ارسالی به Peter Colleinson (گیاه شناس انگلیسی) آمد.

عنوان دیگر Dionaea muscipula می باشد. واژه Dionaea (دختر Dione) به خاطر الهام از الهه یونانی عشق و زیبایی برگزیده شده و بخش دوم نام “muscipula” هم معادل لاتین منتخب می باشد.
در هرحال امروزه نام Venus Fly Trap برای این گیاه عمومی تر است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *